Doortrappen

Jij weet hoe goed je fietst. Dat doe je tenslotte al zo lang je je kunt herinneren. Maar, je wordt ook ouder dus vraag je je wel eens af hoe lang dat goed, veilig en plezierig gaat. Iedereen heeft tenslotte wel eens twijfel bij dat lastige bochtje, die drukke kruising of dat mulle bospad.

Eén ding weet je zeker; van fietsen naar vrienden of familie, door bos of door de stad, zelf trappend of elektrisch, geniet je alleen als je zeker op je zadel zit. En dat is eenvoudiger dan je denkt. Met een paar simpele maatregelen en oplossingen blijf je doen wat je altijd doet en trap je zeker, veilig en plezierig door.

Het project doortrappen is een initiatief van het ministerie van I&M om de oudere fietser langer veilig te laten fietsen. Doortrappen haakt in op bestaande initiatieven zoals fietstochten, sportochtenden en recreatief fietsen in groepsverband of clubs. De campagne is gericht op ouderen en wil ouderen bewust maken van de mogelijkheden die er zijn om veilig te kunnen blijven doortrappen/fietsen. De campagne helpt materialen, voorlichting en adviezen, ouderen bij het opzetten op lokaal niveau van fietsactiviteiten, fietslessen en fietsclubs. Het uiteindelijke doel is dat ouderen zekerder en met plezier op de fiets zitten en dat alleen al daardoor de fietsveiligheid toeneemt.

De Fietsersbond heeft een aantal producten om hier lokaal en regionaal invulling aan te geven.

3-wiel fiets ontdek dagen
Met name oudere fietsers kunnen balansproblemen krijgen. Dat is geen reden om niet meer te fietsen. Een van de mogelijkheden is dat men van een tweewieler overstapt drie- of vierwielfiets. In navolging van succesvolle pilots willen we graag nog meer driewielfiets-ontdekdagen organiseren. Tijdens deze dagen nodigen wij een aantal leveranciers uit met driewielfietsen en mobiliseren wij zoveel mogelijk fietsers die met instructie dit uit willen proberen. Instructie wordt gegeven door fietsdocenten van de Fietsersbond.

Opstarten fietsclubs voor senioren
Als je om je heen kijkt zien we steeds meer fietsers, zeker recreatieve oudere fietsers op E-bikes. Werden vroeger in het weekend tochtjes gemaakt van 20 km, tegenwoordig draaien ze, door de ondersteuning, de hand niet om voor 60 km. Dit vinden wij een mooie ontwikkeling. Daarnaast zijn er nog heel veel ouderen, die wel fietsen maar nog geen aansluiting hebben bij anderen om ook meer te gaan fietsen. Tegelijkertijd vinden er onder ouderen relatief veel enkelvoudige fietsongevallen plaats. Ouderen zijn kwetsbaar.

Die kwetsbaarheid kan verkleind worden door ouderen te stimuleren meer te bewegen door te fietsen en te helpen bij het leren veiliger en zekerder te fietsen. Naast het feit dat (te) veel ouderen onvoldoende actief zijn, speelt ook eenzaamheid onder een aanzienlijk aandeel van de (oudere) bevolking. Bewegen draagt bij aan de gezondheid van ouderen en aan de zelfredzaamheid van ouderen. Samen bewegen betekent het
hebben van meer sociale contacten en dat kan er weer voor zorgen dat men zich minder eenzaam voelt. Met elkaar fietsen, bewegen kan een belangrijke bijdrage leveren aan een betere gezondheid en aan het regelmatig hebben van sociale contacten en het daarmee verminderen van eenzaamheid.

Idee/ Plan
De gezondheidsvoordelen van het fietsen wegen zeker op tegen de kans op een verkeersongeval. Daarom willen we het fietsen van ouderen zeker bevorderen en willen we ze zo lang mogelijk fietsvaardig houden. Daarbij geldt voor ons dat de beste verkeerseducatie, regelmatig fietsen is. Om dit fietsen enerzijds te stimuleren en anderzijds te begeleiden willen we fietsclubs oprichten. Graag willen we dat vanaf april tot oktober zoveel mogelijk ouderen in groeps-of clubverband met elkaar gaan fietsen. Door het met elkaar te doen, verwachten we dat de praktijkoefening meer wordt herhaald, want niet alleen gezond, maar ook leuk in een sociale omgeving.

Doelgroep
Senioren fietsers. Dat is een ruim begrip. Misschien moeten we het stempel senioren wel loslaten en gewoon praten over fietsclubs. Bij voldoende belangstelling kunnen we mogelijk meerdere groepen maken op basis van afstand, snelheid, leeftijd en eventueel sexe. In principe maken we geen onderscheid tussen type fiets. Of ze nu meedoen met een E-bike of een gewone fiets maakt niet uit. Het idee is om in eerste instantie te beginnen met seniorengroepen maar het niet op voorhand exclusief te maken.

Doel
Senioren fietsvaardig houden door vaker te fietsen. Vooral bij senioren doen zich veel enkelvoudige fietsongevallen voor. Dat betekent dat ze vallen als gevolg van teruglopende vaardigheid soms mede als gevolg van gebrekkige infrastructuur. Denk daarbij aan te smalle fietspaden, hobbels en bobbels, obstakels zoals fietspaaltjes etc. Vooral op- en afstappen blijkt een veelvoorkomende oorzaak van fietsongevallen bij ouderen. Recentelijk is in een diepgravend onderzoek van veiligheid.nl naar fietsongevallen weer naar voren gekomen, dat vaker fietsen leidt tot een veel lagere kans op ongevallen. Zie hiervoor onderstaande grafiek uit het onderzoeksrapport.

Tegelijkertijd zien we dit als middel om het bewegen onder ouderen te stimuleren alsmede de sociale contacten in de wijk en omgeving. Veel inwoners van Assen waaronder ouderen bewegen onvoldoende. Om de participatie en zelfredzaamheid te vergroten is bewegen belangrijk. Daarnaast zorgen de fietsclubs voor ontmoeting en kan daardoor een bijdrage geleverd worden aan het voorkomen of verminderen van eenzaamheid.

Opzet
De bedoeling is dat er één of meerdere groepen ouderen/senioren met elkaar gaan fietsen en één of meerdere fietsclub(s) gaan vormen. Dit gaan zij gedurende een aantal weken/maanden doen (periode april-juni) en wel op een vast tijdstip in de week. Er worden daartoe routes uitgezet van tussen de 10 – 40 km. Als start- en finishlocatie wordt gedacht aan sportverenigingen, het wijk- of buurtcentrum en/of lokale gezondheidscentra. Voor- , onderweg of achteraf zal ook een kop koffie gedronken worden en kan op een ongedwongen manier zaken besproken worden m.b.t. tot het fietsen. Daarbij te denken aan bijv.:
– de route;
– in een groep fietsen en de spelregels daarbij;
– op- en afstappen;
– remmen;
– fietstechniek, bijv. met een fietsenmaker over E-bikes;
– een echte fietsles door een fietsdocent van de Fietsersbond;
– de gevolgen van regelmatig fietsen voor je gezondheid;
– gevaarlijke situaties onderweg; eventueel wordt een verkeersambtenaar of wethouder uitgenodigd om met hen deze situaties te bespreken;
– per week of per maand kan een thema worden behandeld en daar iemand voor worden uitgenodigd, bijvoorbeeld een fietsenmaker, een arts of fysiotherapeut (bijv. over valpreventie)

Samenwerking buurtsportcoaches
We willen in dit project ook kijken of we kunnen samenwerken met buurtsportcoaches. De buurtsportcoaches beschikken reeds over een lokaal netwerk en hebben ook het stimuleren van bewegen als belangrijke taak. Samen met hun vindt de “werving” van de doelgroep plaats, mede door het betrekken van de lokale netwerken, en dragen zij in praktische zin zorg voor de begeleiding van de deelnemende fietsgroepen/fietsclubs. Bij het begeleiden van de groepen zullen de buurtsportcoaches worden bijgestaan door vrijwilligers en medewerkers van de Fietsersbond.

Streven naar zelfsturing
Het is de bedoeling dat de begeleiding uiteindelijk resulteert in het zelfstandig voortbestaan van de fietsclubs, zo mogelijk onder de vlag van de Fietsersbond en in nauwe samenwerking met wijk- en buurtverenigingen. Gestreefd zal worden naar een zo zelfstandig mogelijk functioneren van de fietsclubs. Zelfsturing is dan ook één van de na te streven doelen en dat kan mede door het uit de doelgroep ouderen “rekruteren” van vrijwilligers die het leuk vinden om als “wegkapitein” mede verantwoordelijkheid te nemen voor het organiseren van fietstochten in groepsverband. Wijk- en buurtverenigingen, de Fietsersbond faciliteren waar nodig deze vrijwilligers en hun activiteiten.

Wat zijn de taken in het project?
Fietsersbond
De Fietsersbond faciliteert waar mogelijk het project. De praktische opzet van het project, de inzet van vrijwilligers, de praktische ondersteuning van de buurtsportcoaches en de vrijwilligers en alle overige te leveren activiteiten, producten en diensten (zie verder onderstaand) gaan relatief veel menskracht vragen. De Fietsersbond levert de bemensing van die inzet.

De Fietsersbond levert voor de duur van het project in totaal 250 uur voor het verrichten van administratieve (stuurgroep-)ondersteunende werkzaamheden, waaronder het verwerken van de evaluatiegegevens en het opmaken van de eindrapportage van het project.

De Fietsersbond levert voorts:
– Het ontwikkelen van 3 – 5 routes van- en naar de startlocatie (veelal wijkgebouw, buurthuis).
– Routekaarten met de diverse routes. De routekaarten maken het mogelijk dat de routes later weer maar dan zelfstandig door de clubs kunnen worden gereden.
– Begeleiding van de eerste weken/maanden van de fietsclubs:
– Organiseren en begeleiden van het gezamenlijk gesprek voor- of na de tocht.
– Meerijden en begeleiden van de groep onderweg.
– Het opleiden van deelnemers en begeleiders.
– Mede organiseren en plannen van de start van de fietsclubs.
– Het ondersteunen van de communicatie en marketing van en over de fietsclubs.
– Het bijdragen aan de opzet van het draaiboek fietsclubs.
– Het verzorgen van de eerste ontmoeting in de vorm van een introductie, intake en training en op basis van het fietsparcours bepalen of kandidaten geschikt zijn om mee te doen. Niet iedereen zal mee kunnen doen op grond van mentale of fysieke gesteldheid. Het fietsen in een groep is riskanter dan alleen fietsen, ook daarover zal men geïnformeerd moeten worden. Spelregels van in een groep rijden dienen te worden
uitgelegd en daarover dienen afspraken gemaakt te worden.
– Per fietstocht vooraf de gevaarlijke punten bespreken, evt. via een powerpoint presentatie. De route coördinator/begeleider van de groep neemt daar materiaal van mee o.a. foto’s, voor “onderweg”.
– Eventueel wordt de ontmoeting en het fietsen voorafgegaan door fietsgymnastiek, een leuk intro voor de feitelijke fietstocht. De op te leiden fietsdocenten kunnen dit thema zich d.m.v. training ook eigen maken.
– In de sfeer van randvoorwaarden hecht de Fietsersbond aan het doen van een duidelijk aanbod aan de potentiele deelnemers. Duidelijk voor wat betreft de afstand (kort en of lang), de organisatie e.d. Afhankelijk van de interesse kan of moet besloten worden groepen samen te voegen.

Het aanbod en de voorwaarden en waar men zich kan inschrijven en informatie die men kan vinden via website of anderszins opnemen in een algemene flyer met voor de specifieke lokale situatie een inlegvel. Voorts het starten van een facebookcampagne, gericht op ook de kinderen van de ouderen met als vraag “is dit ook iets voor jouw moeder en of vader?”

Bij inschrijving specifiek aandacht besteden aan het al dan niet WA verzekerd zijn en het verstrekken van duidelijkheid over aansprakelijkheden.

Fun
Belangrijk uitgangspunt bij het project is, dat het voor de deelnemers vooral leuk moet zijn. De funfactor staat centraal. Dit als basis voor een duurzame fietsclub. De fietsgroepen zouden kunnen worden gekoppeld aan een evenement, zoals de Fietsvierdaagse, om aandacht te genereren voor de fietsclubs en toe te werken naar een gezamenlijk doel. En, zoals al eerder genoemd, zijn de fietsclubs eventueel te koppelen aan het initiatief Doortrappen.

Fietsspiegelacties
Veel fietsers en zeker senioren fietsers kunnen niet goed meer over hun schouder kijken naar achteropkomend verkeer. Zeker voor het links afslaan is dit een ernstige belemmering. In de praktijk zie je deze fietsers nog wel netjes de hand uitsteken maar niet omkijken. Dit zijn in de praktijk hachelijke situaties. Weliswaar doen ze veel op het gehoor, maar toch nemen fietsers hiermee een risico.

Als Fietsersbond willen we de fietsspiegel promoten als hulpmiddel voor fietsers. Daarvoor willen we tijdens fietsevenementen zoals fietsavond4daagsen campagne voeren voor het gebruik van fietsspiegels. Per avond willen we 25 – 100 spiegels monteren op fietsen van ouderen.

Daarnaast willen we op dit evenement een stand inrichten met informatie over fietsspiegels. Ook willen we de fietsspiegels onder de aandacht brengen bij de op te richten fietsclubs.

Neem contact op